Wat is de warmste dag in Groenland

27 juli 2023. Die datum staat nu in de boeken. Het weerstation in Danmarkshavn, helemaal in het noordoosten, tikte de 22,8 graden Celsius aan. Dat is de hoogste temperatuur ooit gemeten in het Groenlandse meetnetwerk, en dat loopt al sinds 1958. Een flinke hittegolf trok over een groot deel van de ijskap, echt een uitzonderlijk verschijnsel. Voor een plek die normaal gesproken vooral bekend staat om z'n ijzige klimaat, is dit best een alarmerende mijlpaal. Je zou het haast niet geloven.

Welke factoren bepalen de warmste dag in Groenland?

Het is niet alleen de luchttemperatuur die telt. Er komt meer bij kijken. Een combinatie van weersystemen en hoe het landschap in elkaar steekt. Dit zijn de belangrijkste dingen:

• Atmosferische blokkering: Stel je een hogedrukgebied voor dat maar boven de regio blijft hangen. Dat trekt warme lucht uit het zuiden naar het noorden. Zo'n 'hittekoepel' zorgt dat de temperatuur dagenlang hoog blijft, het zakt niet zomaar weg.
• Smeltende ijskap: Als ijs smelt, wordt het oppervlak donkerder. Donkerder oppervlak absorbeert meer zonlicht. En dat warmt weer verder op. Een vicieuze cirkel, een positief feedbackmechanisme. Het drijft de temperatuur alleen maar verder op.
• Geografische ligging: De kustgebieden, zoals rond de fjorden, worden vaak warmer dan het binnenland van de ijskap. De warmste dagen worden meestal aan de kust gemeten, of op lage hoogte. Daar is het gewoon anders.
• Seizoensgebondenheid: Logisch, de warmste dagen zijn altijd in de zomer. Juli of augustus meestal. De zon staat dan het hoogst en de dagen zijn het langst.

Hoe verhoudt de warmste dag zich tot andere extreme temperaturen?

22,8°C in 2023, dat is echt een uitzondering. De gemiddelde zomertemperatuur ligt daar rond de 5 tot 10 graden. Hier een vergelijkinkje met andere extreme temperaturen in de regio:

Locatie	Datum	Temperatuur (°C)	Opmerking
Danmarkshavn (NO)	27 juli 2023	22,8	Warmste officiële meting ooit
Nerlerit Inaat (Oost)	23 juli 2023	21,5	Tijdens dezelfde hittegolf
Kangerlussuaq (West)	10 juli 2021	20,4	Eerder record voor West-Groenland
Nuuk (Zuidwest)	15 augustus 2020	18,2	Hoogste in de hoofdstad

Belangrijk om te weten: deze metingen komen van weerstations, en die staan vooral aan de kust. Op de ijskap zelf, hogerop, is het meestal kouder. Maar tijdens een hittegolf kan het daar ook boven nul komen. En dan smelt het massaal.

Wat zijn de gevolgen van een warme dag in Groenland?

Eén warme dag in Groenland? Dat heeft flinke gevolgen, zowel daar als wereldwijd. De belangrijkste effecten op een rij:

• IJssmelt: Zelfs één dag kan al voor een flinke toename in smelt zorgen. Tijdens de hittegolf in 2023 smolt er op een dag meer dan 10 miljard ton ijs. Genoeg om een olympisch zwembad 400.000 keer te vullen. Bizar.
• Zeespiegelstijging: Al dat smeltwater komt in de oceaan terecht. Dat draagt direct bij aan de wereldwijde zeespiegelstijging. Groenland is verantwoordelijk voor zo'n 25% van de jaarlijkse stijging.
• Verandering van ecosystemen: Warmere temperaturen hebben invloed op de planten en dieren daar. Gletsjers trekken zich terug, leefgebieden van ijsberen en zeehonden worden verstoord. Het ecosysteem verandert.
• Menselijke impact: Voor de inheemse bevolking, die leeft van jacht en visserij op het ijs, kan zo'n warme dag gevaarlijk zijn. Het ijs wordt onveilig, hun traditionele manier van leven komt onder druk te staan.

Checklist: Wat te doen tijdens een hittegolf in Groenland?

Het komt niet vaak voor, maar als het gebeurt, is het goed om voorbereid te zijn. Check deze lijst:

• ☐ Blijf gehydrateerd en sla de alcohol over.
• ☐ Zoek de schaduw op, vooral tussen 12:00 en 15:00 uur.
• ☐ Draag lichte, ademende kleding en een zonnehoed.
• ☐ Smeer je in met zonnebrandcrème met hoge SPF; de zon weerkaatst op het ijs.
• ☐ Doe geen zware dingen tijdens de heetste uren.
• ☐ Check de lokale weersverwachtingen voor overlast van smeltwater.
• ☐ Wees voorzichtig op het ijs; smeltwater kan gevaarlijke scheuren veroorzaken.

Veelgestelde vragen over de warmste dag in Groenland

Is 22,8°C echt de hoogste temperatuur ooit in Groenland?

Ja, het Deense Meteorologisch Instituut (DMI) zegt van wel. Ze meten al sinds 1958 en dit was de hoogste officiële temperatuur. Er zijn weleens hogere temperaturen gemeld, maar die zijn nooit officieel bevestigd.

Waarom is de warmste dag in Groenland belangrijk voor het klimaat?

Het is een teken van de opwarming van de aarde. Groenland warmt snel op, een van de snelste regio's ter wereld. Een recordtemperatuur versnelt de ijssmelt, wat bijdraagt aan de zeespiegelstijging en de klimaatverandering verder versterkt.

Kan de warmste dag in Groenland nog hoger worden?

Ja, dat zou zomaar kunnen. Klimaatmodellen voorspellen verdere opwarming. De kans op extreme hittegolven neemt toe. In 2023 lag de temperatuur al 1,5°C hoger dan het vorige record. Dus wie weet wat er nog komt.

Wat is het verschil tussen de warmste dag op de ijskap en aan de kust?

Aan de kust, zoals in Danmarkshavn, worden de hoogste temperaturen gemeten. Dat komt door de lagere hoogte en de invloed van de zee. De ijskap is gemiddeld 2000 meter hoog, daar is het veel kouder, vaak onder nul, zelfs in de zomer. Maar tijdens een hittegolf kan het ook boven nul komen, en dan smelt het.