Wat zijn de vier plagen van Mao

Oké, dus "vier plagen van Mao" – dat klinkt nogal dramatisch, hè? Maar het slaat op een campagne uit 1957, midden in de Grote Sprong Voorwaarts. De officiële naam was de "Vier Plagen Eliminatiecampagne". Het was een gigantisch volksgezondheids- en landbouwproject. Het idee? Weg met vier soorten dieren die men zag als een gevaar voor de economie en de gezondheid van het Chinese volk. Klinkt simpel, maar het liep compleet anders. Laten we induiken, want dit verhaal is allesbehalve rechttoe rechtaan.

Wat waren de vier plagen precies?

Ratten, mussen, vliegen en muggen. That's it. Die vier moesten eraan geloven. Ze werden gezien als een directe dreiging voor de voedselproductie én de volksgezondheid in het China van toen. Een soort staatsvijanden in de natuur.

Waarom werden deze vier plagen gekozen?

De keuze leek logisch, op het eerste gezicht. Ratten? Die vraten gewassen en verspreidden ziektes. Mussen? Die pikten graan weg – een ramp voor de voedselvoorziening. Vliegen en muggen waren bekende boosdoeners voor malaria, tyfus en dysenterie. Een enorme last voor de gezondheidszorg. Dus, dacht men, haal die weg en alles wordt beter. Zo simpel lag het alleen niet.

Hoe werd de campagne uitgevoerd?

Dit was geen kleinschalig project. De staat mobiliseerde miljoenen mensen. Van stadsbewoners tot boeren, iedereen moest meehelpen. Het werd een soort massale jachtpartij. Zo ging het per plaag:

• Ratten: Vergif, vallen, en gewoon met de hand vangen. Ouderwets werk.
• Mussen: Hier werd het echt bizar. Mensen maakten lawaai – met pannen, trommels, vlaggen – om mussen te laten opvliegen. Ze bleven maar vliegen tot ze uitgeput neerstortten. Dan werd erafgemaakt. Klinkt als iets uit een nachtmerrie, maar het gebeurde echt.
• Vliegen: Vliegenmeppers, gif en het opruimen van afvalplekken waar ze zich voortplantten.
• Muggen: Stilstaand water droogleggen, insecticiden spuiten, wateropslag afdekken.

De overheid hield alles bij. Quota's per dorp, per stad. Het doden van mussen werd bijvoorbeeld gemeten in kilo's of aantallen per persoon. Een soort lugubere wedstrijd.

Wat was de impact van de campagne?

De impact was... nou ja, gemengd is een understatement. Het was uiteindelijk een ecologische ramp. Ja, vliegen, muggen en ratten namen tijdelijk af. Maar die mussen... die waren cruciaal. Ze eten insecten. Zonder mussen gingen sprinkhanen en rupsen als een gek vermenigvuldigen. De oogsten werden compleet verwoest. Dit was een van de factoren die bijdroegen aan de hongersnood tijdens de Grote Sprong Voorwaarts, waarbij miljoenen mensen omkwamen. Ironisch, hè? Het moest helpen, maar het maakte alles erger.

Hier een simpel overzicht van wat ze wilden en wat er gebeurde:

Plaag	Beoogd effect	Onbedoeld effect
Rat	Minder oogstverlies en ziektes	Ecosysteem verstoord, andere plagen namen toe
Mus	Meer graan voor mensen	Insecten explodeerden, oogsten mislukten, hongersnood
Vlieg	Minder ziektes zoals dysenterie	Tijdelijke daling, maar resistentie tegen gif
Mug	Minder malaria en andere ziekten	Voedselketen verstoord, lokale ecologische schade

Wat kunnen we leren van deze campagne?

Tegenwoordig wordt de "Vier Plagen Campagne" gezien als hét voorbeeld van hoe het niet moet. Een klassiek geval van te simpel denken, van bovenaf opgelegd. Ze negeerden compleet hoe ecosystemen in elkaar steken. Alles hangt samen. En als je aan één ding trekt, zonder na te denken, kan het catastrofaal uitpakken. De les? Doe eerst je huiswerk. Wetenschappelijk onderzoek, een holistische kijk – voordat je massaal gaat ingrijpen in de natuur. Anders krijg je dit.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Werd de campagne ooit stopgezet?

Ja, gelukkig wel. Na die rampzalige oogstverliezen en de hongersnood – in 1960 werd de campagne tegen mussen stopgezet. De focus verschoof naar insecten bestrijden. De andere plagen bleven wel aandacht krijgen, maar met minder fanatisme.

Heeft de campagne enig positief resultaat opgeleverd?

Op heel korte termijn, heel lokaal, waren er successen. Minder muggen en vliegen hier en daar, wat ziektes daalden tijdelijk. Rattenbestrijding had ook lokaal effect. Maar deze kleine successen werden compleet overschaduwd – en tenietgedaan – door de ecologische ramp met de mussen.

Zijn er nog andere "plagen" geweest in latere campagnes?

Jazeker. Later waren er campagnes zoals de "Vier Moderniseringen" en de "Vier Schoonheden" campagne in de 21e eeuw. Die gingen over levensstandaard, milieu en moreel – niet over het uitroeien van dieren. Maar de term "vier plagen" blijft voor altijd verbonden aan die ene campagne uit 1957.

Waarom wordt Mao specifiek met deze campagne geassocieerd?

De campagne werd door de Communistische Partij opgezet, maar Mao was de drijvende kracht achter de Grote Sprong Voorwaarts. Zijn idee van massamobilisatie, radicale oplossingen – dat paste hier perfect bij. Zijn persoonlijke goedkeuring en de retoriek eromheen maakten dat hij nog steeds met deze campagne wordt geïdentificeerd.