Wat zijn de nadelen van tomaten

Iedereen heeft het altijd over hoe geweldig tomaten zijn. Lycopeen, antioxidanten, veelzijdigheid – ik snap het wel. Maar eerlijk? Voor sommige mensen kunnen ze flink wat ellende opleveren. Van maagproblemen tot rare huidreacties, het loont om te weten waar je aan begint voordat je die salade naar binnen werkt. Dit is het verhaal van de minder leuke kant van deze vrucht die we maar een groente zijn gaan noemen.

Kunnen tomaten zure reflux of brandend maagzuur verergeren?

Ja, en dit hoor ik constant. Tomaten zitten vol met appelzuur en citroenzuur. Die zuren zorgen ervoor dat de klep tussen je maag en slokdarm – de onderste slokdarmsfincter – verslapt. En dan stroomt dat maagzuur gewoon terug omhoog. Voor mensen met GERD of een prikkelbare maag kan het eten van rauwe tomaten, tomatensaus of zelfs een beetje ketchup al een ramp zijn. Je krijgt dat branderige gevoel op de borst, oprispingen... niet fijn.

Er is onderzoek in het Journal of Gastroenterology dat laat zien dat bij 40% van de mensen met GERD, zure dingen zoals tomaten de boel triggeren. Dus als je er last van hebt, probeer er dan wat minder van te eten. Of kies voor gekookte tomaten, die schijnen minder heftig te zijn.

Wat zijn de risico's van tomaten voor mensen met nierproblemen?

Hier wordt het serieus. Tomaten zitten bomvol kalium. Eén middelgrote tomaat heeft al 290 mg. Voor gezonde mensen geen probleem, maar als je chronische nierziekte hebt, wordt het link. Je nieren kunnen dat extra kalium niet goed kwijt, en dan krijg je hyperkaliëmie. Dat klinkt eng, en dat is het ook – hartritmestoornissen, spierzwakte, noem maar op.

Daarnaast zitten er oxalaten in tomaten. Minder dan in spinazie, maar het kan nog steeds een rol spelen bij het ontstaan van nierstenen – calciumoxalaatstenen. Mensen die daar gevoelig voor zijn, wordt vaak aangeraden om tomaten met mate te eten. Beetje jammer, maar beter dan die stenen.

Kaliumgehalte in tomatenproducten (per 100 gram)

Product	Kalium (mg)	Oxalaten (mg)
Rauwe tomaat	237	5-10
Tomatenpuree	1014	20-30
Tomatenketchup	315	15-25
Zongedroogde tomaten	1565	40-60

Bron: USDA FoodData Central. Waarden variëren per merk en rijpheid, dus neem het met een korreltje zout.

Veroorzaken tomaten gewrichtspijn of ontstekingen?

Hier wordt het echt een discussiepunt. Tomaten bevatten solanine, een alkaloïde uit de nachtschadefamilie. Mensen met reumatoïde artritis of jicht zweren erbij dat tomaten hun pijn erger maken. Wetenschappelijk bewijs is er niet echt veel voor, maar er is een klein onderzoek uit 2015 dat suggereert dat solanine de darmpermeabiliteit kan verhogen. Dat kan weer bijdragen aan ontstekingen in je hele lichaam.

Aan de andere kant is er ook onderzoek dat lycopeen juist ontstekingsremmend werkt. Het is dus echt per persoon verschillend. Als je een auto-immuunziekte hebt, kun je overwegen een eliminatiedieet te proberen. Kijken of tomaten de boosdoener zijn. Het is misschien wat werk, maar het kan de moeite waard zijn.

Kunnen tomaten allergische reacties veroorzaken?

Absoluut, een tomaatallergie is een ding. Niet heel vaak, maar het komt voor. Het eiwit profiline is vaak de boosdoener, en dat kan kruisreageren met graspollen en ander fruit – het orale allergiesyndroom. De symptomen variëren van een beetje jeuk in je mond tot netelroos, of in het ergste geval anafylaxie.

Bij kinderen zie je het vaker dan bij volwassenen. Uit een studie in Allergy bleek dat 1,5% van de kinderen in Zuid-Europa er gevoelig voor is. Koken kan de allergeniciteit verminderen, maar het verdwijnt niet helemaal. Dus als je denkt dat je er last van hebt, wees dan voorzichtig.

Zijn er nadelen voor de spijsvertering?

Oké, naast die zure reflux kunnen tomaten nog meer chaos veroorzaken in je darmen:

• Opgeblazen gevoel en gas: De vezels en fructose in tomaten fermenteren in de dikke darm. Vooral als je PDS hebt, kan dat voor flink wat ongemak zorgen.
• Diarree: Als je er te veel van eet, vooral tomatensap of -saus, kan de zure en vezelrijke combo je stoelgang flink versnellen. Niet ideaal.
• Histamine-intolerantie: Tomaten bevatten histamine en kunnen de afgifte ervan stimuleren. Mensen met een histamine-intolerantie krijgen dan hoofdpijn, huiduitslag of een loopneus. Vervelend.

Checklist: Wanneer moet je tomaten vermijden?

• Je hebt chronisch brandend maagzuur of GERD.
• Je hebt nierfalen of een kaliumbeperkt dieet.
• Je bent allergisch voor nachtschadegewassen.
• Je krijgt jeuk, zwelling of ademhalingsproblemen na het eten van tomaten.
• Je hebt actieve nierstenen van het calciumoxalaat-type.
• Je merkt dat je gewrichtspijn erger wordt na tomaten.

Veelgestelde vragen over de nadelen van tomaten

Zijn groene tomaten giftig?

Ja, onrijpe groene tomaten bevatten veel solanine en tomatine. In grote hoeveelheden kun je misselijk worden, overgeven of diarree krijgen. In kleine hoeveelheden is het veilig, bijvoorbeeld gefrituurd. Maar rauw en veel eten? Liever niet.

Kunnen tomaten de opname van ijzer belemmeren?

Nee, juist het tegenovergestelde. Tomaten bevatten vitamine C, wat de opname van non-heemijzer uit plantaardige voeding verbetert. Dus dat is een pluspunt, geen nadeel.

Is het waar dat tomaten huiduitslag kunnen veroorzaken?

Ja, bij contact met de huid kunnen ze bij sommige mensen een contactallergie of fotodermatitis veroorzaken, vooral in combinatie met zonlicht. Die zuren en alkaloïden zijn gewoon irriterend.

Hoeveel tomaten zijn teveel?

Voor de meeste gezonde mensen is 2-3 middelgrote tomat per dag prima. Maar als je GERD, nierproblemen of allergieën hebt, kan één tomaat al te veel zijn. Luister gewoon naar je lichaam, het vertelt je vanzelf wat het aankan.