Waarom aten de Romeinen geen aardbeien

Klinkt als een domme vraag, toch? Maar het antwoord erachter is eigenlijk best interessant. De Romeinen hadden simpelweg niet de aardbeien die wij nu kennen. Die grote, sappige dingen in de supermarkt? Dat is een hybride uit de 18e eeuw - een kruising tussen een Noord-Amerikaanse en een Chileense soort. Wat ze wél hadden was die kleine wilde bosaardbei (Fragaria vesca). Die kenden ze wel, maar het was geen groot ding in hun eetpatroon.

Kenden de Romeinen de wilde aardbei wel?

Zeker wel. Ze noemden het "fragaria" - van "fragrans", geurend dus. Plinius de Oudere en Ovidius schreven erover. Plinius zei dat het een wilde plant was waarvan je de vruchtjes kon eten. Maar die dingen waren klein, breekbaar, en een ramp om in grote hoeveelheden te plukken. Het was gewoon geen landbouwgewas. De Romeinen waren meer van de grote, makkelijke vruchten - druiven, vijgen, appels, peren. Daar kon je wat mee.

Waarom werd de aardbei niet gecultiveerd door de Romeinen?

Meerdere redenen eigenlijk:

• Grootte en smaak: Die wilde bosaardbei is piepklein en lang niet zo zoet als de moderne variant. De smaak is wel intenser, maar minder sappig. De Romeinen waren dol op zoet en groot - dus dit viel een beetje tegen.
• Logistieke problemen: Wilde aardbeien zijn belachelijk kwetsbaar. Ze rotten binnen een dag. Zonder koeling? Vergeet het maar. Het Romeinse handelsnetwerk was indrukwekkend, maar alleen voor dingen die lang goed bleven.
• Gebrek aan geneeskrachtige waarde (in hun ogen): Af en toe gebruikten ze aardbeien wel tegen ontstekingen of voor de spijsvertering, maar het was geen wonderbaarlijk middel. Ze hadden liever kruiden met een sterkere reputatie.
• Concurrentie van andere vruchten: Het Romeinse dieet zat vol fruit. Druiven (voor wijn natuurlijk), vijgen (als zoetmiddel), appels, peren, granaatappels, kweeperen - die waren allemaal populairder. Groter, zoeter, beter te bewaren.

Wat aten de Romeinen dan als dessert of zoete snack?

Ze hadden genoeg opties. Honing en most (ingedikt druivensap) waren de belangrijkste zoetstoffen. Ze maakten "globuli" (gefrituurde deegballetjes met honing), "libum" (een kaastaartje) en "placenta" (laagjesgebak met honing en noten). Vers fruit zoals vijgen, dadels, druiven en appels gingen er ook in als zoete trek. De wilde aardbei? Hooguit een curiositeit, af en toe gegeten, maar geen vast onderdeel van hun keuken.

Zijn er archeologische bewijzen dat Romeinen aardbeien aten?

Niet echt. In Romeinse afvalputten en latrines vinden ze geen bergen aardbeienpitten - in tegenstelling tot pitten van vijgen, druiven of olijven. Die kleine zaadjes kun je misschien over het hoofd zien, maar de afwezigheid is opvallend. Wat er wel is, wijst op incidenteel gebruik, niet op een standaard onderdeel van het menu.

Vergelijking: Moderne aardbei vs. Wilde bosaardbei

Kenmerk	Moderne Aardbei	Wilde Bosaardbei (Romeinen)
Wetenschappelijke naam	Fragaria x ananassa	Fragaria vesca
Grootte	Groot (5-10 cm)	Klein (1-2 cm)
Smaak	Zoet, sappig, mild	Intens, aromatisch, minder zoet
Teelt	Gecultiveerd, hybride	Wild, niet gecultiveerd
Houdbaarheid	Kort (dagen)	Zeer kort (uren tot 1 dag)
Historische rol	Belangrijk handelsgewas	Incidenteel wild voedsel

Veelgestelde vragen over Romeinen en aardbeien

Zijn er Romeinse recepten met aardbeien bekend?

Nee, geen een. De bekende kookboeken - zoals die van Apicius - vermelden aardbeien nergens. Dat zegt genoeg over hoe onbelangrijk ze waren in de Romeinse keukenp>

Gebruikten de Romeinen aardbeien voor medicinale doeleinden?

In beperkte mate. Plinius vond ze goed voor de maag en tegen ontstekingen. Soms gingen ze in kruidenmengsels, maar nooit als hoofdmedicijn. Ze vertrouwden meer op munt, salie en venkel.

Wanneer werden aardbeien voor het eerst in Europa gecultiveerd?

De wilde bosaardbei werd in de middeleeuwen in kloostertuinen gekweekt, maar op kleine schaal. De moderne aardbei (Fragaria x ananassa) ontstond pas in de 18e eeuw in Frankrijk, uit een kruising van de Noord-Amerikaanse (Fragaria virginiana) en Chileense (Fragaria chiloensis).

Zijn er andere vruchten die de Romeinen niet aten, maar wij wel?

Ja, heel veel. Tomaten, aardappelen, maïs, paprika's, chocolade, ananas, bananen - die kwamen pas na de ontdekking van Amerika. Zelfs citrusvruchten waren zeldzaam en werden pas later populair.